Ήθη, έθιμα και παραδόσεις των Ελλήνων της Μεγάλης Ελλάδας

΄0πως είναι γνωστό σε όλες τις χώρες στις ακτές της Δυτικής Μεσογείου ήταν διάσπαρτες ελληνικές πόλεις. Σε αυτές τις ακτές ιδρύθηκαν και άκμασαν αμέτρητες ελληνικές πόλεις ανεξάρτητες και κυρίαρχες, τα εδάφη των οποίων δεν είχανε μεγάλη έκταση στην ενδοχώρα, αλλά και τις περισσότερες φορές δεν συνόρευαν με άλλες ελληνικές αποικίες.Αυτές οι πόλεις υπάρχουν ακόμα και σήμερα και εχουν καταφέρει να κρατήσουν ζωντανό το ελληνικό στοιχείο παρόλο που δεν έχουν στενή επαφή με την ελληνική νοοτροπία. Έχουν καταφέρει να κληροδοτήσουν τα ήθη, έθιμα και παραδόσεις των Ελλήνων, να τα αφομοιώσουν και να τα υιοθετήσουν ως μέρος της ζωής τους.

ΓΙΟΡΤΕΣ ΚΑΙ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ
Επίσημες γιορτές:
Πρωτοχρονιά την 1η Ιανουαρίου
Φώτα την 6η Ιανουαρίου
Πάσχα το Μάρτιο ή τον Απρίλιο (το καθολικό Πάσχα συνήθως δεν συμπίπτει με το ορθόδοξο)
Επέτιειος της Απελευθέρωσης την 25η Απριλίου
Πρωτομαγιά την 1η Μαΐου
Γιορτή της Δημοκρατίας την 2α Ιουνίου
Κοίμηση της Θεοτόκου τη 15η Αυγούστου
Γιορτή των Αγίων Πάντων την 1η Νοεμβρίου
Γιορτή της Άσπιλης Σύλληψης την 8η Δεκεμβρίου
Χριστούγεννα την 25η Δεκεμβρίου
Γιορτή του Αγίου Στεφάνου την 26η Δεκεμβρίου

Η ιτταλική εκδοχή του Λάπωνα Άη Βασίλη: την νύχτα της 6ης Ιανουαρίου μία καλή μάγισσα με σκισμένα παπούτσια, φέρνει δώρα και γλυκά στα μικρά παιδιά. Εάν το παιδάκι δεν έχει φερθεί καλά, κατά τη διάρκεια της προηγούμενης χρονιάς, παίρνει μονάχα στάχτη και κάρβουνα. Η Μπεφάνα (αυτό είναι το όνομα της μάγισσας) βάζει δώρα και γλυκά σε μία μακριά κάλτσα. Το Φεβρουάριο ξεκινά συνήθως η νοτιοιταλική άνοιξη. Το γεγον'ος γίνεται δεκτό στη Σικελία με εκδηλώσεις χαράς και ευωχίας στη γιορτή της ανθισμένης αμυγδαλιάς. Το Φεβρουάριο, το Μάρτιο και τον Απρίλιο λαμβάνουν χώρα σε όλη την Ιταλία οι εορτασμοί για τις Απόκριες. Οι πιο γνωστές εκδηλώσεις γίνονται στο Βιαρέτζιο (Τσοκάνη), στη Βενετία, στο Πουτινιάνο (Απουλία), στο Οριστάνο (Σαρδινία) και στην πόλη Ιβρέα (Τορίνο). Οι εκδηλώσεις της Μεγάλης εβδομάδας στην Κάτω Ιταλία αποτελούν το μεγαλύτερο ίσως κίνητρο για μία επίσκεψη στην περιοχή την περίοδο της Άνοιξης. Ιδιαίτερα εντυπωσιακές και βαθιά επηρεασμένες από την ισπανική καθολική παράδοση είναι οι τελετουργίες της Μεγάλης εβδομάδα; στον Τάραντα, στο Κιέτι (Αμπρούντζο) και στη Σικελία. Στο χωριό Nocera Tirinese (Καλαβρία) παραμένει ζωντανή η μεσαιωνική παράδοση της αυτομαστίγωσης με τους Flagellanti, οι οποίοι θεωρούν ότι με αυτό τον τρόπο παίρνουν μια γεύση από το θείο μαρτύριο. Οι εορτασμοί γίνονται σύμφωνα με τη βυζαντινή παράδοση στην πόλη Πιάνα ντέλι Αλμπανέζι (Σικελία). Στη Ρώμη πραγματοποιείται η αναπαράσταση της πορείας του Χριστού προς το Γολγοθά, ενώ στη Φλορεντία την Κυριακή του Πάσχα, πυροδοτούν μία άμαξα γεμάτη εκρηκτικά με έναν περίπλοκο μηχανικά. Τον Ιούνιο λαμβάνει χώαρα η ιστορική ρεγκάτα των μεσαιωνικών Θαλασσινών Δημοκρατιών της Ιταλίας. Τη 14ηΑυγούστου στο Σάσαρι της Σαρδηνίας τεράστιες ξύλινες στήλες (Καντελιέρι) μεταφέρονται εν πομπή στους δρόμουςπρος ανάμνηση της σωτηρίας της πόλης από την πανούκλα του 1652. Τα Χριστούγεννα γιορτάζονται με ιδιαίτερη λαμπρότητα σε ολόκληρη τη χώρα.
Το παραδοσιακό γεύμα της παραμονής των Χριστουγέννων σε όλη τη χώρα συμπεριλαμβάνει στο κύριο μενού ψάρια (κυρίως χέλια) και θαλασσινά.Οι περίφημες φάτνες που βρίσκονται σε κάθε σπίτι και εκκλησία στην Ιταλία και ιδιαίτερα στην Νάπολη αποτελούν εγχώρια παραγωγή. Η κατασκευή της φάτνης, αν και σε πολλές περιπτώσεις έχει αντικατασταθεί από τη βορειοευρωπαϊκή παράδοση του στολισμένου δέντρου, είναι ένα είδος τέχνης που απασχολεί πλήθως ιταλών καλλιτεχνών κατα τη χριστουγεννιάτικη περιόδο. Σύμφωνα με την παράδοση, η 1η φάτνη κατασκευάστηκε στην περιοχή Ούμπρια από τον άγιο Φραγκίσκο. Συνδέονται όμως άμεσα με την παράδοση αυτή και οι νότιες περιοχές της Ιταλίας και ιδιαίτερα η Νάπολη. Διάφορα υλικά, σφυρήλατο σίδηρο, χαρτομάζα καθώς και πηλός χρησιμποποιούνται για τη δημιουργλια κομψοτεχνημάτων, αληθινών έργων τέχνης.

Ιδιαίτερης μνείας αξίζουν οι εορτασμοί προς τιμήν του προστάτη της Νάπολης, του αγίου Τζενάρο (του αγίου Ιανουαρίου, που λαμβάνουν χώρα 3 φορές το χρόνο (την 1η Κυριακή του Μαΐου, την 19η Σεπτεμβρίου και 16η Δεκεμβρίου) με την εντυπωσιακή συμμετοχή των πιστών που προσεύχονταν ώστε να επιτευχθεί η υγρροποίηση του αίματος του αγίου.
Εκτός από τις εκδηλώσεις που στηρίζονται σε θρησκευτικές γιορτές, σημαντική θέση στα πολιτιστικά δρώμενα έχουν και τα διάφορα φεστιβάλ. Στην πόλη Σπολέτο (Ούμπρια) πραγματοποιείται το περίφημο φεστιβάλ των 2 Κόσμων. Στο ελληνικό θέατρο της Ταορμίνα γίνονται θρεατικές κλασσικές παραστάσεις.

Fiesta di San Nicola, εορτασμοί προς τιμήν του Αγίου Νικολάου. Λαμβάνουν χώρα το Σαββστοκύριακο του Μαΐου που πέφτει πιο κοντά στις ημερομηνίες 2 και 3 Μαΐου. Το λείψανο του αγίου έκλεψαν το 1087 στην πόλη Μύρα της Μικράς Ασίας, 60 ναύτες από το Μπάρι και το μετέφεραν στην Απουλιανή πρωτεύουσα,όπου φυλάσσετσαι στην βασιλική του αγίου Νικολάου και προσελκύει στην πόλη πληθώρα πιστών, ιδιαίτερα από τα Βαλκάνια και τις χώρες τις ανατολικής Ευρώπης. Κάθε χρόνο, το άγαλμα του αγίου Νικολάου ταξιδεύει για μία ολόκληρη μέρα στη θάλασσα γύρω από το Μπάρι, ενώ δεκάδες λέμβοι το συνοδεύουν σχηματίζοντας μια μεγάλη πομπή. Στη στεριά φωταγωγημένς διακοσμητικές κατασκευές, αρχαίες εικόνες που αναπαριστούν τα θαύματα του αγίου, λαμπάδες, πιστοί και καραμπινιέροι με επίσημη στολή δημιουργύν μια εικόνα εντυπωσιακή.
Fiera de Levante, (εμπορική έκθεση της Ανατολής). Σε ένα μεγάλο χώρο εκθεσιακών εγκαταστάσεων πραγματοποιούνται συνεχείς εκδηλώσεις καθ' όλη τη διάρκεια του έτους. Ανάμεσά τους η πιο σημαντική, που συγκεντρώνει το μεγαλύτερο πλήθος, γίνεται το Σεπτέμβριο και την έναρξή της χαιρετίζει ο εκάστοτε πρωθυργός της Ιταλίας.


ΓΕΥΣΕΙΣ

Απουλία
Η κουζίνα της Απουλίας αποτελεί ένα τέλειο δείγμα Μεσογειακής δίαιτας. Συνεπώς, μετα τα αποτελέσματα των ιατρικών ερευνών για τις ιδιότητες αυτής της δίαιτας που σχετίζονται με την καταπολέμηση των καρδιαγγειακών παθήσεων, αποδεικνείτε ότι, εκτός από γευστική, η κουζίνα αυτή είναι και ωφέλιμη για την υγεία.Μερικές από τις συνταγές της τοπικής απουλιανής παράδοσης θεωρούνται σήμερα εθνικά πιάτα.
Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν τα περίφημα Ορεκιέτε ε τσίμε ντι Ράπα, ένα είδος ζυμαρικών που έχουν το σχήμα αυτιού, εξ'ου και το όνομά τους (orecchiette=αυτάκια) και συνοδεύονται από απουλιανά πράσινα λαχανικά που μοιάζουν με μπρόκολο και δεν καλλιεργούνται στην Ελλάδα. Λαχανικά, παραδοσιακά ζυμαρικά και ψάρι, είναι η βάση της τοπικής κουζίνας. Φουσίλι, καβατέλι, μινιουίκι,σάνιε, μακαρόνι είναι μόνο μερικά από τα ονόματα που παίρνουν τα σπιτικά μακαρόνια στην Απουλία. Πολύ δημοφιλή στην περιοχή Λέτσε είναι το τσίτσερι ε τρία, ταλιατέλλες από σκληρό αλεύρι χωρίς αυγό, εν μέρη τσιγαρισμένες, και καρυκευμένες με σάλτσα από ρεβίθια, κρεμμύδι, ελαιόλαδο και κόκκινο πιπέρι.
Από πιάτα θάλασσας ξεχωρίζουν οι σαρδέλες και ο γαύρος ογκρατέν, δηλαδή χωρίς κόκαλα με κρούστα από τριμένο τυρί πεκορίνο και φρυγανιά.Οι αχινοί, τα μύδια και γενικώς τα θαλασσινά( συνήθως ωμά) καθώς και τα ψάρια, κυριαρχούν στο Απουλιανό τραπέζι.Τα αλλαντικά σπανίζουν στην υπόλοιπαη Απουλια, τα συναντάμε σε ορεινες περιοχες τις περιφεριας.Απο κρέτα η Απολυλιανοί προτιμούν αρνί ή κατσίκι,χοιρινό και άλογο. Επισης χαρακτηριστηκό φαγητό είναι και τα σαλιγκαρια.
Παραδοσιακά γλυκά των μεγάλων γιορτών είναι: τα αμυγδαλωτά, που συναντάμε σε μορφή αγαλμάτων τα οποία απεικονίζουν το ψάρι τα χριστούγεννα και το αρνί το Πάσχα.Επίσης κουλούρια, δίπλες με μέλι και τα πιτούλε (λουκουμάδες με μέλι).

Λουκανία (ή Βασιλικάτα)
Το Λουκάνικο προέρχεται από το παλιό όνομα της περιοχής της Βασιλικάτας (Λουκανία). Το συγκεκριμένο έδεσμα στην περιοχή είναι πολύ νόστιμο και πικάντικο και περιέχει πολύ κόκκινο πιπέρι. Παράλληλα, η Βασιλικάτα μοιράζεται εδώ και χιλιετίες με την Απουλία τις τεχνικές με τις οποίες φτιάχνονται τα σπιτικά μακαρόνια. Συνοδεύουν τα σπιτικά μακαρόνια με πολύ νόστιμες σάλτσες (φτιαγμένς με σουπιές, καρύδια ή με σκέτη ντομάτα με τριμμένο τυρί πεκορίνο ή κάτσιο ρικότα, ένα είδος μυζίθρας από πρόβιο γάλα). Ως δεύτερο πιάτο οι Ιταλοί προτιμούν τα αρνίσια ή κατσικίσια κρέατα, τα εντόσθια που θυμίζουν το ελληνικό κοκορέτσι και τα ψάρια στις παράλιες περιοχές. Ακόμα, τα καζίνι (σαλτσούνια με γλυκόξινη γέμιση), το αρνί με μανιτάρια του δάσους και ο λαγός με ελιές. Τα λαχανικά και τα όσπρια μια κύρια θέση στην διατροφή των κατοίκων της Βασιλικάτα. Νοστημότατα είναι τα τοπικά τυριά και οι μοτσαρέλες. Το ψωμί έχει σχήμα μεγάλο και στρογγυλό και δε φουσκώνει πολύ. Απ' τα γλυκά ωραίες είναι οι πίτες με ρίγανη και μέλι.

Καμπανία

Νάπολη
Η συνησφορά της Νάπολης στην παγκόαμια κουζίνα αφορά βασικά τα σπαγγέτι και την πίτσα. Ως γνωστόν, οι Ιτακοί ακολουθούν μια αυστηρή σειρά στο σερβέρισμα των εδεσμάτων, με το πρώτο πιάτο να αποτελείται από μακαρόνια, ρύζι ή σούπα και το δεύτερο από κρεατικά ή ψαρικά.Τα πιο γνωστά γλυκά της περιοχής είναι η ναπολιτάνικη παστιέρα με κύριο υλικό το ανάλατο τυρί ρικότα και οι μπαμπάδες με ρούμι.

Καλαβρία

Η κουζίνα της Καλαβρίας είναι εξαιρέτικα νόστιμη. Συνδέει τις παραδόσεις αιώνων ιστορίας, τη συνεισφορά των λαών που έχουν κατά καιρό ζήσει ή περάσει από τα καλαβρέζικα εδάφη, τα ποικίλα υλικά από τα βουνά και τις θάλασσές τις. Κάποια από τα πιο γνωστά φαγητά είναι το μακαρούνι ι κάσα, τα γεμιστά λαζάνια και πολλά πιάτα με πατάτες, όπως τη λικούρδια και σκούμα. Σε ό,τι αφορά το κρέας από τους Καλαβρέζους προτιμάται κυρίως το κατσίκι και κατά δεύτερο λόγο ο χοίρος (καλαβρέζικα αλαντικά).

ΑΓΟΡΕΣ

Απουλία

Το πιο φημισμένο κέντρο παραγωγής κεραμικών αντικειμένων της Απουλίας λέγεται Γκροτάλιε.ΟΙ παραδοσικόι αμφορείς, που κάποτε χρησίμευαν για τη διατήρηση του ελαιόλαδου,του σιταριού, τωρν οσπρίων, των παξιμαδιών κλπ, παράγονται σήμερα κυρίως για διακοσμητικούς σκοπούς, όχι μόνο στο Γκροταλιέ, αλλά σε όλο το Σαλέντο.Στην πόλη Λέτσε, υπάρχει μακραίωνη παράδοσηκατασκευής αγαλματιδίων, διακοσμητικών αντικειμένωn, μέχρι και αγαλμάτων μεγάλης καλλιτεχνικής αξίας, από χαρτόμαζα.Στην ίδια πόλη, στη Μαρτίνα Φράνκα, αλλά και σε πολλά ακόμη μικρότερα κέντρα της Απουλίας, η επεξεργασία του σφυλήλατου σιδήρου, αποτελεί παραδοσιακή απασχόληση για πολλούς τεχνίτες. Γλυπτά και διακοσμητικά αντικείμενα από ασβεστόλιθο παράγονατι στο Νότιο τμήμα της Απουλίας. Στο κέντρο της πόλης Οστούνι συναντάτε μαγαζιά που κατασκευάζουν παραδοσιακά μουσικά οργανα, και ιδιαίτερα ντέφια (tamburelli) όλων των μορφών, διαστάσεων και χρωμάτων.

Λουκανία